Een sterke NAVO is een veilig Europa

De Tweede Kamer debatteerde op dinsdag 19 mei in commissieverband over de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO. Lees hieronder de bijdrage van SGP-fractievoorzitter Chris Stoffer.

De SGP steunt de inzet van het kabinet om richting de NAVO-top in Ankara verdere stappen te zetten in de versterking van het bondgenootschap. De afspraken die in Den Haag zijn gemaakt over een geleidelijke groei naar 5% zijn noodzakelijk voor een geloofwaardige afschrikking en een eerlijkere lastenverdeling binnen de NAVO.

Het is goed dat Nederland hierin verantwoordelijkheid neemt en andere verdragspartners tot navolging oproept. Steun aan Oekraïne blijft van onverminderd groot belang, evenals een gecoördineerde versterking van de Europese bijdrage aan de veiligheid van ons continent. Ik sta graag iets langer stil bij onze luchtverdediging. Het luchtruim van Polen en Estland werd vorig jaar meermaals geschonden door Rusland, terwijl het vliegverkeer in diverse hoofdsteden, maar ook in Eindhoven, verschillende uren heeft stilgelegen na verdachte dronemeldingen. De Iraanse raket die boven Turkije door NAVO-luchtverdediging werd neergehaald in maart, en de Hezbollah-drone op de Britse basis in Cyprus, staan ons ook nog helder voor de geest.

• Kan de minister bevestigen dat de verdediging van het NAVO-luchtruim breder op de agenda staat van deze Noord-Atlantische Raad-bijeenkomst, dus niet alleen in relatie tot Oekraïne, maar ook met het oog op de bescherming van het bondgenootschappelijk grondgebied tegen drones, raketten en andere hybride dreigingen?

Wat de SGP betreft nemen Europese landen zelf verantwoordelijkheid en leiding in hun eigen regio, in nauwe afstemming met de NAVO. Daarom ziet de SGP ook meerwaarde in het European Sky Shield Initiative (ESSI), waarin Nederland onder leiding van Duitsland en Finland samen met andere bondgenoten werkt aan versterking van de Europese luchtruimverdediging.

• Kan de minister aangeven hoe dit initiatief concreet aansluit op de NAVO-capaciteitsdoelstellingen en commandostructuren?

Investeren is één ding, maar daadwerkelijke gevechtsgereedheid: dat is iets anders. Tijdens een oefening in de Baltische staten werden eenheden van de NAVO vorig jaar door tien Oekraïense deelnemers in de pan gehakt. Een recentere oefening op Gotland gaf een vergelijkbaar beeld: een kleine groep dronepiloten uit Oekraïne slaagde erin om een groep militairen uit Zweden zonder veel moeite uit te schakelen. Ik citeer een 24-jarige dronepiloot: "De oefening werd driemaal stilgelegd, zodat de militairen konden inschatten wat ze beter kunnen doen. In het echte leven waren ze allang dood geweest."

Dit soort oefeningen is van levensbelang, daarover geen misverstand. Maar de conclusie dringt zich op dat de NAVO, en daarmee Nederland, nog niet klaar is voor moderne oorlogvoering.

• Hoe reflecteert het kabinet op de uitkomst van dit soort oefeningen?
• En kan de minister toelichten hoe evaluaties binnen het bondgenootschap worden gedeeld?

Tijdens de bijeenkomst van deze week wordt vanzelfsprekend op hoofdlijnen gesproken over capaciteit en budgetten. Dat past bij de politieke rol van ministers om richting en prioriteiten te bepalen. Zonder in operationele details te vervallen, is het tegelijk van belang om te bezien of die capaciteiten in de praktijk aansluiten bij de eisen van moderne oorlogsvoering. Daarom vraag ik de minister of dit ook besproken wordt in Helsingborg. Dit is niet alleen relevant voor de gereedheid van de NAVO, maar ook voor het vertrouwen van burgers dat de investeringen in defensie daadwerkelijk bijdragen aan een effectieve en toekomstbestendige krijgsmacht.

Ik rond af. Uit berichtgeving in de media blijkt dat Turkije meerdere Arabische leiders, waaronder de Syrische interim-president Ahmad al-Sharaa, wil uitnodigen voor de NAVO-top in Ankara in juli. Ook landen als Saudi-Arabië, Jordanië en Egypte zouden op de gastenlijst staan. De rol van Turkije in delen van Noord-Syrië blijft wat de SGP betreft problematisch. Onder al-Sharaa zijn tientallen ISIS-strijders vrijgelaten en extremisten krijgen vrij spel om Alawieten, Druzen, Koerden en christenen aan te vallen.

• Mogen we ervan uitgaan dat Nederland zich verzet tegen een Turkse uitnodiging van al-Sharaa?

De SGP wenst Tom Berendsen veel wijsheid en succes toe bij zijn eerste NAVO-vergadering van buitenlandminister.