Netcongestie zet Nederland vast

De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 22 april in commissieverband met minister Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) over netcongestie. Namens de SGP sprak André Flach. Zijn bijdrage aan het debat is hieronder te lezen.

Het kabinet presenteerde maandag het crisismaatregelenpakket en wil versnelling van verduurzaming. Prima, maar wat heb je eraan als je voor elektrificatie en netaansluiting een paar jaar in de wachtrij moet staan? Alleen al vijftienduizend aanvragen van grootverbruikers staan in de wachtstand. Huishoudens die willen overstappen op inductiekoken, warmtepomp of elektrisch rijden moeten maar zien of ze een zwaardere aansluiting krijgen. Tienduizenden woningen kunnen niet gebouwd worden. Alleen al de autonome groei van het elektriciteitsgebruik bij bestaande aansluitingen betekent dat in congestiegebieden tegen het einde van de congestieperiode de beschikbare transportcapaciteit op piekmomenten met gemiddeld 20% overschreden zal worden. Vrijkomende ruimte door congestiemaatregelen is dus nog niet eens direct beschikbaar voor nieuwe aansluitingen…

Netcongestie springt met dikke, vette letters uit mijn woordweb van tientallen gesprekken en werkbezoeken. Zelfs de SGP pleit daarom voor on-orthodoxe oplossingen. Ik benoem enkele punten:

Zwaarder belasten
De SGP pleit al langer voor zwaardere netbelasting en gebruik van de storingsreserve. De staatssecretaris kijkt hier met netbeheerders en ACM naar.

• Hoe gaat hij voorkomen dat het een gebed zonder eind wordt?

De maatschappelijke kosten van de congestiecrisis zijn torenhoog. We moeten bereid zijn ietsje meer risico te nemen.

• Komt de staatssecretaris voor de zomer met serieuze stappen?
• Gaat de staatssecretaris alvast wetgeving voorbereiden om netbeheerders meer ruimte te geven voor gebruik van de storingsreserve en voor versnelling van EMC-vergunningstrajecten , zodat dit klaarligt?

Crisiswet

Ik vraag daarbij om vaart te maken met de crisiswet netcongestie. Gaat die niet alleen over versnelling van ruimtelijke procedures, maar ook over meer ruimte voor onder meer flexibiliteitsoplossingen? Ruimtelijke procedures kunnen versneld worden door het parallel uitvoeren van processtappen, het vroegtijdig en serieus meenemen van belanghebbenden en standaardisering .

• Wordt snel de AMvB Versterking regie volkshuisvesting vastgesteld?
• Komt er ruimte om vergunningvrij bestaande transformatorstations uit te breiden?

Stikstofvrijstelling
De staatssecretaris wacht met een stikstofvrijstelling tot het Brusselse Grids Package van kracht is. Maar, we kunnen toch niet wachten tot 2028? Onderzoek toont aan dat het gros van de natuur erop vooruit gaat als energieinfra-projecten en bijbehorende industriële elektrificatie uitgevoerd worden.Dat biedt toch aanknopingspunten voor een landelijke vrijstelling? Voordat de rechter dit eventueel van tafel zou vegen, zitten we al in 2028.

Crisisaanpak FGU c.s.
Voor de FGU-regio is een crisisaanpak opgesteld. Ik heb begrepen dat voor de gemeente Nissewaard deze zomer ook een aansluitstop dreigt. Dat geldt mogelijk ook voor andere regio’s.

• Komt er voor deze regio’s een vergelijkbare crisisaanpak?

Flexoplossingen
De SGP wil meer inzet op flexibiliteit. In congestiegebieden zijn mogelijkheden om met tijdelijke flexibiliteitsoplossingen, zoals batterij en wkk, toch te starten met woningbouw of met laadpalen voor transportbedrijven. De strakke netregels zitten echter dwars.

• Wil de staatssecretaris snel ruimte creëren voor passende contractvormen en netcode-ontheffingen ?
• Worden energiegemeenschappen ingeschakeld om flexibiliteit lokaal te bundelen en te organiseren?

Tijdsafhankelijke tarieven
Goed dat de stap gezet wordt naar meer tijdsafhankelijke nettarieven voor kleinverbruikers.

• Wordt inzichtelijk gemaakt wat dit betekent voor verschillende groepen huishoudens en MKB-bedrijven?
• Wordt verschil gemaakt tussen de traditionele stroomgebruikers en de gebruikers die met warmtepompen en elektrische auto’s een relatief grote bijdrage leveren aan het piekgebruik?

Prioriteringskader
Het nieuwe prioriteringskader voor netaansluitingen bezorgt gemeenten hoofdbrekens. Gemeenten krijgen wel de mogelijkheid om in vroeg stadium transportcapaciteit te reserveren voor woningbouw en voorzieningen.
Maar, daar zitten veel haken en ogen aan. Die voorbereiding kost meer tijd dan gemeenten krijgen.

• Kan de overstap naar het nieuwe prioriteringskader voor kleinverbruikers enkele weken uitgesteld worden?

Lange termijn
Tot slot. Netcongestie is helaas geen tijdelijk probleem. Als je naar een volledig duurzaam energiesysteem in 2050 wilt, kun je maar zo een vier keer hogere elektriciteitsbehoefte hebben, aldus TNO. Daar kunnen we niet tegenop versterken en verzwaren. We moeten aan de voorkant inzetten op meer voorspelbare stroomproductie, zoals kernenergie en energie uit water, op warmtesystemen en op gebruik van moleculen. Ook inzet op flexibiliteit, efficiënt gebruik van het net en energiebesparing is een blijvende opdracht.