Realisme voor zzp’ers

De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 15 april over de nieuwe ZZP-koers van het kabinet Jetten. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid Flach.

Vorige week rolde de brief met de nieuwe zzp-koers van dit kabinet binnen. En laat ik maar meteen beginnen met een compliment: deze brief geeft blijk van realisme. Realisme waar zzp’ers al zolang naar snakken. Het besef dat zzp geen vies woord is, maar dat veel werkenden en opdrachtgevers met plezier gebruik maken van deze vorm van arbeid, is erin terug te lezen. Dat is ook hoe de SGP kijkt naar dit wezenlijke deel van onze arbeidsmarkt en economie. De schimmigheid en onduidelijkheid ten aanzien van zzp-regels moet nu echt voor eens en voor altijd verdwijnen. Dat is ook steeds de insteek geweest van de Zelfstandigenwet, waarvan mijn fractie één van de initiatiefnemers is geweest. De SGP is blij dat dit nu ook echt het uitgangspunt van het nieuwe zzp-beleid is geworden.

Rechtsvermoeden
De SGP heeft van meet-af-aan grote bedenkingen gehad bij het verduidelijkingsdeel van het oorspronkelijke wetsvoorstel, de VBAR. Met verschillende partijen hebben we daarom herhaaldelijk voorgesteld het wetsvoorstel te splitsen in het deel dat het rechtsvermoeden regelt en het verduidelijkingsdeel. Dat laatste onderdeel roept juist veel onduidelijkheid en vragen op bij zzp’ers, terwijl het rechtsvermoeden breed draagvlak geniet. Het zal dan ook niet verbazen dat mijn fractie deze stap van de regering steunt. Onder andere CDA-minister Van Gennip wilde daar eerder niet aan. Zij liet dit ongelukkige pakket in stand waardoor het rechtsvermoeden nog altijd niet is ingevoerd, terwijl daar wel echt behoefte aan is. Goed dat dit onderdeel nu dus alsnog voortvarend wordt ingevoerd!

Bijverdienende jongeren
Mijn fractie heeft nog wel enkele vragen over een groep die ook onder dit wetsvoorstel dreigt te gaan vallen. Veel jongeren verdienen graag een centje bij via platfora als YoungOnes en Temper, vaak met kortlopende klussen in de horeca, logistiek of anderszins. Voor deze groep lijkt het rechtsvermoeden echter meer problemen dan oplossingen te bieden, want één uniform uurtarief brengt flexibel bijverdienen voor hen in gevaar. Het uurtarief van jongeren ligt over het algemeen lager dan 38 euro, het tarief dat het kabinet nu voorstelt als rechtsvermoeden in dit wetsvoorstel. Niet voor niets kennen we in ons land bijvoorbeeld het jeugdminimumloon en de daarop geënte tarieven voor jonge werkenden. Bijverdienende studenten en kwetsbare werknemers moeten we niet op één hoop gooien. Een student werkt veel minder uren en wanneer die in hetzelfde wettelijke kader als een fulltime schijnzelfstandige terecht komt, gaat dat knellen. Ziet de minister dit probleem, en welke oplossingen ziet hij daarvoor?

Ik heb een amendement ingediend om een uitzondering te creëren voor deze groep voor werk onder een bepaald aantal uren per periode. Daarin wordt geregeld dat voor deze jongeren een ander (lager) minimumuurtarief wordt aangehouden dan het geïntroduceerde tarief van 38 euro, aan de hand van een staffel net zoals dat nu gebeurt bij het jeugdminimumloon. Dit laatste kan dan worden uitgewerkt bij amvb.

Handhaving
Zoals gezegd zijn wij positief over de nieuw ingezette zzp-koers en ook het doorzetten van het rechtsvermoeden. Waar mijn fractie nog wel vragen bij heeft, is de handhaving. Ik begrijp dat de minister zegt: de markt is niet gebaat bij zigzagbeleid, maar bij voorspelbaarheid en duidelijke spelregels. Daar is de SGP het ook mee eens. Ik zou daar nog wel iets over willen zeggen: Geen zigzagbeleid, oké, maar we willen ook geen onduidelijk beleid.

En ons bereiken signalen dat op dit moment onduidelijk is waar de Belastingdienst nu precies de pijlen op richt. Er zou sprake zijn van risicogericht toezicht, maar is dat wel echt risicogericht? Ik diende hierover in december een motie in, die werd aangenomen, die eigenlijk zegt: laat het risicogerichte toezicht zich nu -logischerwijs - ook echt richten op sectoren en situaties met een verhoogd risico op schijnzelfstandigheid.

Daar waar de problemen zitten dus. Zodoende worden andere opdrachtgevers en zelfstandigen niet onnodig lastiggevallen. Het kabinet kwam daarop met de reactie dat al sprake is van risicogericht toezicht en dat er dus niets verandert aan het handhavingsplan, terwijl de motie daar expliciet om vroeg. Ik vraag de minister hier nogmaals naar te kijken, en hierover met de Belastingdienst in gesprek te gaan. Wil hij dat toezeggen?

Als deze wet van kracht wordt, komt er een nieuw element waarop getoetst kan worden. Uiteraard heeft het rechtsvermoeden vooral een civielrechtelijke werking. Ik lees dat de Belastingdienst daarom niet toetst aan het rechtsvermoeden, maar ik mag toch aannemen dat de Belastingdienst niet ophoudt met nadenken en dus ook kijkt naar de inzet van dit instrument in een risicogerichte handhavingsstrategie.

Zo zou natuurlijk kunnen worden onderzocht in welke sectoren vaker sprake blijkt te zijn van een uurtarief dat onder de grens van het rechtsvermoeden ligt. Welke mogelijkheden verkent de minister hiervoor? Ik zou hem willen oproepen: trek ook in de handhaving de realistische koers voor zzp’ers door, want daar lopen zelfstandigen het eerst tegenaan in de praktijk.

Zelfstandigenwet
U begrijpt dat de SGP uitkijkt naar de nieuwe Zelfstandigenwet. Dat wordt het levenswerk van deze minister, en dat is hem wel toevertrouwd. Wanneer verwacht hij dat dit wetsvoorstel in de Kamer zou kunnen liggen, en wanneer wordt dit ook van kracht voor zzp’ers? En hoe ziet hij tot die tijd de situatie voor zich voor zzp’ers en opdrachtgevers die worstelen met de huidige onduidelijkheid?

Het is positief dat de minister erkent dat de huidige situatie tot een terugval in opdrachten leidt. Vier op de tien zzp’ers halen minder opdrachten binnen, begrijpen wij uit onderzoek. Eerder werd vooral ontkend dat de huidige schimmige situatie rondom zzp-regels hiertoe zou leiden, maar dat dit kabinet erkent dat de markt inzakt en dat dit onwenselijk is, is winst. Laat die erkenning nu ook daadwerkelijk leiden tot gerichtere handhaving en een heldere koers voor positief zelfstandigenbeleid, die uitmondt in de Zelfstandigenwet.

Flexibele schil huisartsenzorg
Daarbij vraag ik graag de aandacht van de minister voor de situatie in de huisartsenzorg. Dat heb ik al vaker gedaan. Daar wordt naar volle tevredenheid gebruik gemaakt van zzp’ers om de flexibele schil rond te krijgen voor situaties van ziek, piek, uniek en spoedzorg, zodat we allemaal kunnen rekenen op zorg op ieder moment van iedere dag. Dat is ook de kern van de wettelijke plicht om 24/7 zorgplicht te bieden. De SGP is hiervoor al verschillende keren op de barricade gesprongen. Er ligt zelfs een motie van mijn hand die de regering verzoekt die flexibele schil te behouden.

• Deelt de minister in ieder geval het uitgangspunt dat dit in de toekomst gewoon mogelijk moet blijven?
• En gaat hij de flexibele schil in de huisartsenzorg een plaats geven in de nieuwe Zelfstandigenwet? Hier moet echt snel duidelijkheid over komen.
• Graag een heldere reactie van het kabinet hierop.

Ik wijs ook op de zorgen van de branchevereniging voor aanbieders van zorg thuis, bijvoorbeeld situaties van palliatieve terminale zorg, waakzorg en aanvullende mantelzorg. Hierbij is inzet logischerwijs vooraf moeilijk planbaar. Zij zijn bang dat de samenloop van deze wet met de wet Meer zekerheid flexwerkers ervoor zou kunnen zorgen dat zorgvormen waar flexibiliteit cruciaal is, verdwijnen.

• Neemt dit kabinet die zorgen serieus, en wil zij kijken hoe deze zorgvormen mogelijk blijven hetzij op oproepbasis of op zzp-basis?

Ambtenaren toeslagenaffaire
Vanmorgen kwam het bericht binnen dat de zzp’ers die hebben geholpen bij de afhandeling van de toeslagenaffaire alsnog beboet gaan worden. Schande wat de SGP betreft. Eerder hebben wij er een punt van gemaakt dat het vreemd is dat de overheid met twee maten meet. Maar nu ervoor gekozen was hen toch in te zetten, is het nog opmerkelijker dat deze zelfstandigen alsnog beboet worden. De overheid heeft hier met open ogen voor gekozen, er zijn beloften gedaan, daar hoeven deze zelfstandigen niet voor op te draaien. Gaat het kabinet dit snel recht zetten?

Tot slot
Zzp’ers snakken naar een realistische koers. Die heeft het kabinet ingezet, te beginnen met dit wetsvoorstel dat het rechtsvermoeden regelt. Daarbij heb ik aandacht gevraagd voor de bijverdienende, freelancende jongeren. Het is nu zaak dat de handhaving ook realistischer en echt risicogericht wordt. En er moet vaart worden gezet achter de Zelfstandigenwet. Kortom, het kabinet zet goede eerste stappen richting duidelijkheid voor zelfstandigen. Nu is het zaak koers te houden en de voornemens om te zetten in daden.