SGP over aanpak Groningen

De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 8 april over de Tijdelijke wet Groningen en de Mijnbouwwet. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid André Flach.

Vandaag een belangrijke dag voor onze noordelijkste provincie. In deze zaal gaat vandaag even niets boven Groningen. Het is een cliché om te zeggen dat de aardbevingenproblematiek veel impact heeft. Er ligt een dure plicht om Groningers te steunen. Daarbij denkt de SGP vooral aan adequate schadeafhandeling en doorpakken met duurzaam herstel en versterking. Dat helpt getroffen Groningers meer dan het wettelijk vastleggen van een zorgplicht voor brede welvaart en het isoleren van huizen.

Schadeafhandeling en versterking
Voor eenvoudige schades is in het wetsvoorstel een genereuze aanpak opgenomen die de bewijslast weghaalt bij de bewoners. Dat is een goede zaak, al moeten we scherp blijven op misbruik. Voor de meer complexe schadegevallen blijft de huidige aanpak wringen. Versterking en schadeafhandeling zijn twee aparte sporen, maar het gaat om hetzelfde huis. Bij de schadeafhandeling worden schades na elke beving apart beoordeeld: gaat het om mijnbouwschade of is er een andere oorzaak? Maar in de praktijk is het niet met een schaartje te knippen.

Andere veranderingen in de ondergrond, zoals bodemdaling, maken een huis kwetsbaarder voor aardbevingsschade. Schades kunnen elke keer weggewerkt worden, maar door de tijd heen is ondertussen wel sprake van verzwakking van het huis. In de praktijk worden elke keer tienduizenden euro’s uitgegeven aan schadeherstel, terwijl duurzaam herstel door bijvoorbeeld vernieuwing van de fundering vooruitgeschoven wordt.

• Hoe gaat het kabinet ervoor zorgen dat complexe gevallen ook perspectief krijgen, zonder van het kastje naar de muur gestuurd te worden?
• Wat zijn mogelijkheden om in de kern van het aardbevingengebied bij woningen die kwetsbaar zijn voor bevingen bewijslast weg te halen bij de bewoners?

Overleg medeoverheden
De SGP vindt het belangrijk dat het Rijk samen optrekt met de betrokken medeoverheden in Groningen en Drenthe. In het wetsvoorstel staat dat het Rijk bij het opstellen van een reactie op de Staat van Groningen en Noord-Drenthe overleg voert met provinciale bestuurders, met maatschappelijke organisaties en met vertegenwoordigers van bewoners. Mag ik ervan uitgaan dat het overleg met medeoverheden in deze regio van een andere orde is dan het overleg met maatschappelijke organisaties en bewoners? Overheden staan samen aan de lat om verschillende opgaven in het gebied tot een goed einde te brengen.

• Wordt aangestuurd op - zo mogelijk - een gezamenlijk reactie op de Staat van Groningen en Noord-Drenthe?

Zorgplichten
Vanuit het oogpunt van het bewaken van de kwaliteit van wetgeving zet ik evenals Raad van State vraagtekens bij het opnemen van de zorgplicht voor brede welvaart in de wet. Brede welvaart is zo’n beetje het meest misbruikte containerbegrip in bestuurlijke stukken met 8 thema’s en 46 indicatoren waaronder het voorkomen van obsesitas…. Hier is de wet toch niet voor nodig? Enerzijds zegt de regering: de zorgplichten in de artikelen 13o en 13p zijn niet meer dan een vastlegging dat de minister van Binnenlandse Zaken het aanspreekpunt is voor de brede welvaart in Groningen en de genoemde Drentse gemeenten en dat er een verplichting is om iets te doen met de brede welvaart hier.

Anderzijds geeft de regering aan dat de vaststelling van het uitvoeringsprogramma niet kan zonder het opnemen van datgene wat uitgevoerd moet worden, een zorgplicht. Dat geeft de zorgplicht een veel meer inhoudelijke lading. Ik hoor graag een nadere duiding van de zorgplichtbepalingen.

• Wat heeft dit juridisch te betekenen?

Wetgeving is wat de SGP betreft niet bedoeld voor het opnemen van allerlei beleidsdoelstellingen en zelfbindende verplichtingen waar burgers geen rechten aan kunnen ontlenen. We moeten voorkomen dat de waarde van wat in beleidsnota’s opgeschreven wordt ondermijnd wordt door te doen alsof beleidsdoelstellingen pas serieus zijn als ze in de wet zijn opgenomen.

• Hoe ziet de minister van BZK dit?
• Wat gaat de verplichting om via een uitvoeringsprogramma het niveau van brede welvaart uiterlijk in 2055 op ten minste het landelijke gemiddelde te brengen, precies betekenen? 

Het begrip brede welvaart is veelomvattend. Een belangrijk onderdeel van brede welvaart is bijvoorbeeld het werkloosheidscijfer. De provincie Groningen heeft een hoog werkloosheidscijfer. Dat kun je niet met het draaien aan een paar knoppen naar beneden bijstellen.

• Wat zou het kabinet moeten doen om dit op het landelijke gemiddelde te krijgen?
• Hoe ziet de minister van Binnenlandse Zaken dit voor zich?
• Hoe gaat hij voorkomen dat verwachtingen worden geschept die niet waargemaakt kunnen worden?

We hebben een dure plicht om de bewoners van gebieden die kampen met de aardbevingenproblematiek als gevolg van jarenlange gaswinning te steunen. We moeten ons daarbij niet verliezen in het scheppen van verwachtingen die we niet kunnen waarmaken, maar vooral inzetten op adequate en ruimhartige schadeafhandeling en doorpakken met duurzaam herstel en versterking.