Wees zuinig op boeren, vissers en onze glastuinbouw!

De Tweede Kamer debatteerde op dinsdagavond 10 maart over de begroting van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Namens de SGP sprak Kamerlid André Flach. Zijn bijdrage is hieronder te lezen. Volgende week hoopt minister Van Essen en staatssecretaris Erkens vanuit kabinet te reageren op alle gestelde vragen.

‘Met grote kracht wordt gewerkt aan het herstel van deze primaire bestaansbronnen van ons volk, zowel ten behoeve van de verzekering onzer voedselvoorziening als van een voor de volkshuishouding onmisbare export.’ Zo onderstreepte koningin Wilhelmina in haar eerste troonrede na de Tweede Wereldoorlog de waarde van de landbouw. Landbouw, glastuinbouw, visserij en bijbehorende ketens blijven anno 2026 belangrijk voor onze voedselvoorziening en economie. We moeten hier in de huidige geopolitiek onzekere wereld zuinig op zijn. Tegelijkertijd ligt er ook de verantwoordelijkheid om te zorgen voor Gods schepping. Ik wens de nieuwe bewindslieden daarom veel wijsheid en zegen toe.

Het coalitieakkoord ademt stikstof. Kijken de nieuwe bewindslieden verder dan de coalitieneus lang is? Hoe waarderen zij het belang van een vitale agrarische sector en visserij voor de voedselvoorziening, de economie en een leefbaar platteland? Komen zij snel met een nationale voedselstrategie?

Gewasbescherming
‘Als dit zo doorgaat, zullen we deze groenten voortaan uit het buitenland moeten halen en maken we de afstand naar gezonde groente en fruit nog groter’, aldus een vollegrondsgroente-teler. In deze en andere akkerbouwsectoren zijn grote zorgen over het verdwijnen van gewasbeschermingsmiddelen. Het nieuwe kabinet heeft de opdracht om bindende gewasbeschermingsconvenanten te sluiten. Gaat het daarin niet alleen om reductie van de milieubelasting, maar ook om effectieve gewasbescherming en behoud van teelten? Ik reken op steun voor mijn amendement om door te gaan met het praktijkprogramma plantgezondheid .

Stikstofaanpak
In de nieuwe stikstofaanpak zie ik herkenbare elementen, zoals het aansluiten op gebiedsprocessen. Maar ik heb ook zorgen. Haal de kritische depositiewaarde niet alleen uit de wet, maar ook uit het beleid. Gebiedsanalyses zijn vooral gebaseerd op de aanname ‘overschrijding kdw’s is verboden verslechtering’ en niet op een goed beeld van lokale ecosystemen.

• Hoe kun je van het stikstofslot komen als je niet weet wat stikstofreductie precies doet voor de natuur? 
• Waarom honderden miljoenen euro’s investeren in snelle stikstofreductie als verdroging het grootste probleem is? 
• Oftewel, gaat het kabinet snel werk maken van de noodzakelijke herziening van natuurdoelanalyses?

Erken en beloon snel emissiereducerende maatregelen die boeren al nemen.
De wereld is te klein als een scheidsrechter vanachter de beslagen ramen van de sportkantine rode kaarten zou trekken. Dat is zo’n beetje wat boeren overkomt.

Als je de boer op gaat, sta je versteld van de mogelijkheden. Deze positieve energie moeten we benutten en niet frustreren. Geloofwaardige doelsturing begint hier, en níet bij overhaaste powerplay. Gaat de minister snel de subsidieregeling brongerichte verduurzaming weer openstellen?

Toekomstperspectief voor gezinsbedrijven vereist niet alleen duidelijkheid, maar ook handelingsperspectief. Vorige week bezocht ik een melkveehouder in Westbroek. De Utrechtse zonering geeft misschien duidelijkheid, maar geen handelingsperspectief. Er lijkt geen ruimte voor bijvoorbeeld een stikstofkraker.
Is het de inzet van de nieuwe bewindslieden om bedrijven door te laten gaan? Kortom: kies niet zozeer voor stikstofbeleid, maar vooral voor natuurbeleid. Trek geen rode kaarten, maar ga de boer op!

Agrarisch natuurbeheer
Het coalitieakkoord haalt gereserveerd geld weg bij agrarisch natuurbeheer. Tegelijkertijd weten we dat de huidige tarieven enorm achterlopen op de door boeren gemaakte kosten en omhoog moeten. Welke ruimte is er dan nog voor extra hectares agrarisch natuurbeheer?

Fiscale investeringsreserve
De SGP pleit al langer voor een fiscale landbouw-investeringsreserve voor dierenwelzijn en milieu. Inmiddels ligt er ook een voorstel van sector en Dierenbescherming. Pakt de minister deze handschoen op?

Proefboerderijen
Linksom of rechtsom, praktijkonderzoek is broodnodig. Waar boeren en onderzoekers samenwerken, gebeuren mooie dingen. De regeling experimenteerlocaties voorzag in een behoefte. Vorig jaar moesten veel aanvragen afgewezen worden vanwege geldgebrek. Dat dreigt dit jaar weer te gebeuren, als alleen al afwezen aanvragen opnieuw ingediend worden. Ik reken op steun voor mijn amendement om dit jaar meer aanvragen te kunnen honoreren. 

Importcontroles
Een jaar geleden hebben de SGP en andere fracties gepleit voor snellere procedures en kostenbesparingen bij import van groente- en fruit. Welke stappen zijn inmiddels gezet? Wanneer komt de gevraagde ruimte voor private laboratoria om de verplichte residu-controles te doen?

WOO
Afgelopen zaterdag was de actiedag Red het platteland. Het stond symbool voor de verbondenheid tussen boeren en burgers: beleid raakt niet alleen dat ene boerenbedrijf, maar ook de gemeenschap. Het gevoel van vervreemding groeit. Exemplarisch is dat van tienduizenden boeren zijn recent tot dertig jaar terug alle dieraantallen, stalsystemen, landgebruik en adresgegevens opgevraagd. Het bedrijfsadres is hier vaak ook het privéadres. Een akkerbouwer zei: ‘Dit voelt voor ons exact hetzelfde als de hack bij Odido’. Dit kan toch niet de bedoeling zijn?
Aarhus en Brussel geven aan dat een verzoek afgewezen mag worden als het kennelijk onredelijk is. Wat gaat hier mis? De Wet Open Overheid mag geen Wet Openbaarheid Boerenerf worden.

Wolf
De wolf zorgt voor een onveilig gevoel in het landelijk gebied. De SGP wil dat eerder ingegrepen wordt bij gevaarlijke situaties en probleemwolven. Gaat de staatssecretaris snel een klap geven op het ontwerpbesluit met de nieuwe regels voor wolvenbeheer?

Visserij
Het coalitieakkoord wijdt maar één zin aan de visserij. De staatssecretaris kennende laat hij zich hierdoor niet van de wijs brengen. Ook voor visserijbedrijven staat veel op het spel. Maakt hij zich sterk voor voldoende ruimte voor de visserij op de Noordzee en de Waddenzee? Duwt hij op werkbare regels en innovatieve vangsttechnieken?

Biddag
Afrondend. Het is de vooravond van de jaarlijkse biddag voor gewas en arbeid. Het onderstreept de slotzin van de laatste troonrede. Weet dat in veel kerken morgen gebeden zal worden voor een goede oogst, voor de vele boerengezinnen die in onzekerheid verkeren, maar óók voor de nieuwe bewindslieden.