Werken aan een gezonde leefomgeving is balanceren

De Tweede Kamer debatteerde op dinsdag 6 oktober in Commissieverband over Leefomgeving. Lees hieronder de bijdrage van Chris Stoffer.

Werken aan een gezonde leefomgeving is balanceren. Vervuiling moet aangepakt worden. Uit voorzorg moeten we streng en alert zijn. Maar het moet wel werkbaar blijven. Een nul-risico-samenleving bestaat niet en zou onleefbaar zijn.

Afstandsnormen windturbines
De SGP is niet te spreken over de voorgestelde afstandsnorm voor windturbines.
Goed dat er een komt, maar wat betekent het in de praktijk? Twee keer de tiphoogte is niet veel, provincies mogen geen strengere regels hanteren, en er wordt ook nog eens de mogelijkheid geboden om lokaal minder streng te zijn. Dat is in tegenspraak met wat in 2023 is beloofd, gaat buitenom de varianten in de plan-MER en doet geen recht aan de aangenomen moties. De huidige geluidsnormen zijn gebaseerd op gemiddelden die geen recht doen aan de ervaren piekhinder, zijn niet te meten, en negeren problemen door laagfrequent geluid. Omliggende landen beschermen hun burgers beter.

• Komt de staatssecretaris naast de afstandsnorm met meetbare geluidsnormen en normen voor laagfrequent geluid?
• Welke varianten voor afstandsnormering zijn overwogen?
• Doet een afstand van bijvoorbeeld vier keer de tiphoogte niet meer recht aan de gezondheidsproblematiek?

Het is tijd voor beschermen in plaats van gedogen.

Zwerfstroom
Graag leg ik de vinger bij de problematiek van zwerfstroom of lekstroom, ongecontroleerde, ongewenste elektrische stromen in bodem, water of metaal.
Verschillende praktijkvoorbeelden laten zien dat vee, maar zelfs ook mensen, hier last van kunnen hebben. Een bekend geval is een tweetal veehouderijbedrijven bij Ooltgensplaat. De apparatuur is op orde, maar de gezondheidsproblemen door lekstroom houden aan. Experts hebben samen met de provincie Zuid-Holland geconcludeerd dat sprake is van bedrijfsoverstijgende oorzaken, dat de toenemende elektrificatie de problematiek van zwerfstroom indringender maakt en dat multidisciplinair onderzoek nodig is. We hebben hier al enkele keren Kamervragen over ingediend. Tot nu toe wuift het kabinet het weg.

Het kabinet kan zich niet verschuilen achter experts die naar elkaar wijzen.
Er zijn gewoon veel onbeantwoorde vragen. Het raakt de gezondheid van mens en dier, en dat bij toenemende elektrificatie. De Europese laagspanningsrichtlijn vereist dat apparatuur, tot windturbines toe, veilig is voor mens en dier. Knelpunt is dat voor lage frequenties en hoge frequenties concrete technische normen gelden, maar voor het middengebied niet. En dus worden geen voorzorgsmaatregelen genomen en wijst iedereen naar een ander. Ik heb begrepen dat de Universiteit Twente nu wel onderzoek gaat doen. Wil de staatssecretaris hierop aanhaken en ervoor zorgen dat het zo breed mogelijk opgepakt wordt?

Aanpak geurhinder
De staatssecretaris werkt aan aanpassing van de geurhinderregels. Grip op geurhinder is lastig. Een geurloos platteland is ook kleurloos. Veel omwonenden van stallen, ook dichtbij, geven aan dat ze er geen last van hebben. Terwijl sommigen tot een hele kilometer van stallen vandaan zich ernstig gehinderd voelen. De SGP pleit daarom voor terughoudendheid met rigide geurnormen voor bestaande stallen. De veehouderij is in beweging.

• Wordt de besluitvorming gebaseerd op actuele gegevens van de feitelijke situatie van veehouderijbedrijven en van de ervaren geluidshinder?
• Elke situatie is anders, zeker bij geurhinder.
• Komt er voldoende ruimte voor lokaal maatwerk?
• Wordt rekening gehouden met alle opgaven die al op het bordje van boeren liggen?

Staalslakken
Onder meer in Zeeland zijn grote zorgen over gestorte staalslakken in de Ooster- en Westerschelde. Het gaat niet goed met de kreeften in het gebied. Dat uitloging van staalslakken de oorzaak is, is niet nog niet aangetoond. Tegelijkertijd is er ook geen andere verklaring. De zorg blijft. Er loopt onderzoek, maar het is niet van vandaag op morgen duidelijk wat de oorzaak is. Inmiddels loopt de overgangsregeling en het tijdelijke stortverbod bijna af. Kan de staatssecretaris toezeggen dat geen staalslakken in deze wateren gestort worden tot duidelijk is waar de problemen wel of niet vandaan komen?

PFAS
PFAS blijft een grote bron van zorg. Binnenkort krijgen we meer informatie. Voor nu één vraag. In de wet voor implementatie van de EU-richtlijn bodemmonitoring komt een gedoogplicht voor onderzoek op potentieel met PFAS verontreinigde bedrijfslocaties. Heel goed. Wanneer komt dit wetsvoorstel naar de Kamer?

Financiële zekerheidsstelling
We zien graag dat bedrijven investeren in innovatie en verduurzaming. Helaas zijn er zaken die afleiden. Ik noem in dit verband de verplichte financiële zekerheidsstelling voor industriële bedrijven. We willen geen Thermphos 2.0, maar een evaluatie laat zien dat we doorslaan, met hoge uitvoeringskosten en veel rompslomp.

• Herkent de staatssecretaris het probleem?
• Gaat zij met provincies en Omgevingsdiensten werk maken van een meer gerichte zekerheidsstelling?

Geef het bevoegd gezag de ruimte om geen financiële zekerheidsstelling op te leggen als dit verantwoord kan. Het zou fijn zijn als bedrijven kunnen investeren in daadwerkelijke verduurzaming in plaats van een papieren werkelijkheid.