Infrastructuur en Waterstaat vel over been

Instandhouding
Laat ik maar met de deur in huis vallen: I&W is financieel vel over been. Het gat tussen benodigde en beschikbare budgetten voor instandhouding van bruggen, wegen en spoorlijnen groeit zienderogen. Voor de komende vijftien jaar gaat het al om een tekort van ruim vijftig miljard euro . Het gat groeit, want de standaard indexatie spoort niet met de kostenontwikkeling in de markt . De SGP maakt zich hier – al langer – grote zorgen over.

Denk even mee. De gemalen bij IJmuiden en de Afsluitdijk houden Nederland droog, maar moeten nu met lapwerk in de benen gehouden worden. Dat was soms kantje boord.
 
Binnenvaartschippers moeten om de haverklap omvaren of uren stilliggen.
De norm voor onverwachte storingen wordt nu al met een factor zes overschreden. Tig vrachtwagenchauffeurs en treinreizigers kunnen meepraten .
Uitstel is duurkoop. Delen de bewindslieden de urgentie?

Er ligt een meerjarenplan instandhouding, om marktpartijen langjarige zekerheid te geven. Het meerjarenplan geldt echter maar voor vijf jaar en rolt niet mee.
Wil de minister kijken hoe het plan omgeturnd kan worden in een meerjarenplan dat tien jaar vooruit kijkt en jaarlijks geactualiseerd wordt? Daar kan de markt op investeren.

Niet maakbaarheid, maar budget is inmiddels de beperkende factor. Jaarlijks is twee miljard euro extra nodig voor instandhouding. Delen de bewindslieden mijn oproep aan de formerende partijen om onze infrastructuur niet opnieuw het kind van de rekening te laten zijn? Dan heb ik het nog niet eens gehad over de noodzaak van aanlegprojecten. Onderuitputting wordt nu zelfs aangepakt door budgetkortingen in plaats van extra projecten. In het coalitieakkoord mogen projecten als knooppunt Hoevelaken, A2 Deil-Vught, A27 Houten-Hooipolder, A15 Papendrecht-Gorinchem, N50 toch niet ontbreken?
 
Ik noem ook verkeersveiligheid. Hier zijn nauwelijks structurele middelen voor beschikbaar. Slechts een handvol van de honderden projecten kunnen nu opgepakt worden. De Investeringsimpuls Verkeersveiligheid verdient echt een vervolg.

Tolheffing Blankenburgtunnel
De SGP vindt het onbevredigend hoe het kabinet omgaat met de boeteregen bij de Blankenburgtunnel. Ja, het gaat al beter dan eerst. Maar als de helft van de inkomsten niet bestaat uit tolheffing, maar uit in rekening gebrachte boetes en betalingsherinneringen, loopt er iets scheef. Ik vraag de minister alsnog mee te gaan in bijvoorbeeld het gratis houden van de eerste betalingsherinnering. Een jaar langer tol heffen is beter dan rekeningen te stapelen bij een grote groep mensen voor wie het systeem gewoon nog niet duidelijk is.

Binnenvaart
De kosten voor de binnenvaart stijgen door Europese duurzaamheidseisen fors.
Tegelijkertijd willen we minder transport over de weg en meer over het water.
Maar die modal shift vlot niet. De SGP wil daarom meer ondersteuning van de binnenvaart bij verduurzaming. Er zijn subsidieregelingen voor scheepsaanpassingen. Wordt ook gekeken naar ondersteuning in de exploitatiefase? Die is vooralsnog evenmin goedkoop.
 
Komt er een ondersteuningsregeling voor vervanging van kleine schepen die elektrisch gaan varen, met verschillende laadstations langs het vaarwegennet ?
We hebben kleine schepen keihard nodig.

KRW
De Kaderrichtlijn Water is een ander zorgenkind. Met het oog op het komende waterdebat alvast een vraag. Bij de landbouw worden de duimschroeven via mest- en natuurbeleid al aangedraaid. Maar dit wordt gebaseerd op inadequate waterkwaliteitsnormen. Waterlichamen die in Brussel al groen kleuren omdat de biologie op orde is, kleuren hier rood omdat de afgeleide nutriëntennorm nog overschreden wordt. De directe bijdrage van de landbouw aan de nutriëntenbelasting blijkt minder groot en die van onder andere nutriëntenrijke kwel groter te zijn dan gedacht. Sommige waterschappen en provincies passen normen hierop aan. Anderen niet. Kijk naar Utrecht, waar de landbouw aangepakt wordt, terwijl waternormen niet up to date zijn. Eerder heeft de Kamer via een SGP-motie gevraagd om KRW-doelen zo snel en zo veel als mogelijk te actualiseren, rekening houdend met de natuurlijke achtergrondbelasting en de historische belasting. Graag hoor ik voor het komende wetgevingsoverleg hoe dit opgepakt wordt in plaats van geparkeerd tot 2027.

Circulaire economie
Circulariteit is een toverwoord, maar niet in de Rijksbegroting. De budgetten voor het Nationaal Programma Circulaire Economie zijn gehalveerd. Het budget op de I&W-begroting daalt met 20%. Het bedrijfsleven heeft inmiddels de noodklok geluid. Het is niet goed voor het milieu en strategisch onverstandig. China draait de export van zeldzame aardmetalen steeds verder terug. Verschillende Europese fabrieken hebben hun productie stilgelegd. Onze afhankelijkheid van schaarse grondstoffen moet echt omlaag, mede door inzet op circulariteit.

Er wordt nu teveel geconcurreerd met goedkope import op basis van ruwe grondstoffen, zonder faire beprijzing. Het zou goed zijn als er, bijvoorbeeld vanuit het Klimaatfonds, een SDE-achtige regeling komt voor de onrendabele top bij hergebruik van materialen en bouwstoffen. Gemeenten en bedrijven moeten gestimuleerd worden om met een restwaarde-index voor gebouwen te werken. Zo hoeft minder afgeschreven te worden en wordt investeren in circulair bouwen interessanter. En waar blijft de verkenning van een reparatiebonus ? Een nieuwe coalitie moet hier direct een klap op kunnen geven. Kortom, welke ballen gaan de bewindslieden op de stip leggen voor hun opvolgers?

Veiligheid Noordzee
Tot slot onze Noordzee. Tal van kabels liggen open en bloot voor Russische schepen. De Kustwacht krijgt volstrekt onvoldoende middelen voor adequaat toezicht. Op de I&W begroting wordt het al beperkte budget voor het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur de komende jaren weer geminimaliseerd.
Ministeries blijven naar elkaar wijzen en luisteren niet naar het advies van ABDTOPConsult. Waar is het urgentiebesef? Tegelijkertijd zie ik honderden miljoenen euro’s naar Defensie gaan. En in het Mobiliteitsfonds staat zelfs 180 miljoen gereserveerd voor het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur.
Waarom dit geld in de ijskast, terwijl de Russische dreiging realiteit is? Dit kan niet wachten . Ik heb amendementen ingediend om geen gat te laten vallen. En ik reken bij de Voorjaarsnota op een plan voor structurele financiering.