Van Groenland tot Trump

Op donderdag 22 januari debatteerde de Tweede Kamer met minister Brekelmans (Defensie) in het plenaire debat Buitengewone Europese Raad inzake importheffingen. Namens de SGP sprak Diederik van Dijk. Zijn inbreng is hieronder te lezen.

“Wee u, land, als uw koning een kind is,” zei ooit een wijze Prediker.
Deze tekst drong zich op bij het lezen van de brief van Trump aan de premier van Noorwegen. De machtigste man op aarde voelt zich gekrenkt over een misgelopen Nobelprijs. En dat werkt door in zijn inzet voor vrede en veiligheid.
In die wereld zijn we beland.

Prediker gaat niet alleen over kinderlijk leiderschap, maar is ook een waarschuwing tegen bestuurlijke nalatigheid. Daarom moet dit debat niet zozeer gaan over de grillen van Trump. Trumps ambities veranderen we niet, wél zijn afwegingen. Laten we het daarom hebben over wat wij zelf kunnen doen. Allereerst het versterken van onze defensie.

• Kan de Minister van Defensie, vooruitlopend op de officiële NAVO-cijfers over 2025, aangeven of er inmiddels meer dan 23 landen zijn die aan 2%-norm voldoen?
• Welke inspanningen levert het kabinet om met name Spanje, Italië en Portugal zover te krijgen?

Het is tijd dat Europese bondgenoten ernst maken met de verantwoordelijkheid voor onze collectieve veiligheid. Dat vergt offers. Door de portemonnee te trekken voor hogere defensie-uitgaven, maar ook door bewuster te kiezen voor Europese alternatieven voor Amerikaanse producten.

Vanzelf verschilt de aard en status van de conflicten, maar of het nu gaat om Oekraïne, Taiwan, de Baltische staten of Groenland, telkens staat hetzelfde kernbeginsel centraal: het recht van volkeren om zelf hun toekomst te bepalen. Dit vraagt om versterkte afschrikking tegenover landen die bereid zijn geweld in te zetten. En in andere gevallen, ook richting bondgenoten, moeten we helder markeren dat soevereiniteit geen onderhandelbaar bezit is.

De afgelopen dagen laten zien hoezeer de internationale politiek wordt bepaald door dagkoersen. Een belangrijke les die de SGP hieruit trekt: laten we voorzichtig blijven met grote woorden, maar wel bereid zijn om onze economische invloed te laten gelden. Handel is ons effectiefste wapen.

Een Belgische minister verwoordde dat eens treffend: Europa is een economische reus, een politieke dwerg en een militaire worm. We zien dat de kosten-batenafweging in Washington verandert wanneer Europa zijn marktmacht inzet en Trump binnenlandse steun verliest. Groenland blijkt niet de heuvel waar veel Republikeinen bereid zijn om op te sterven. En laten we ook ruiterlijk vaststellen dat Ruttes “daddy-diplomatie” effect sorteert.

Komende dagen zullen ongetwijfeld interessante reconstructies verschijnen over wat zich achter de schermen afspeelde tussen Amerika en Europa. Ik verneem het echter ook graag rechtstreeks van deze betrokken minister.

• Beklijft het argument dat de geplande NAVO-oefening in het Arctisch gebied op geen enkele manier een bedreiging vormt voor de Amerikanen?
• En hoe zien Amerikanen zelf dat ze nog maar één basis op Groenland hebben, terwijl dit er op het hoogtepunt van de Koude Oorlog zo’n twintig waren?

Tot slot. De extra importheffingen zijn voorlopig van tafel en militaire actie uitgesloten. Maar ik geloof dat ik niemand hoef te waarschuwen voor valse gerustheid. De oude wereldorde hangt met ducttape aan elkaar. Laten we deze adempauze benutten om de fundamenten te leggen voor een toekomstige Europese veiligheidsarchitectuur.

Twee eigenschappen daarvan doemen daarbij op:

1. De relatieve bijdrage van de Amerikanen aan de Europese veiligheid wordt kleiner
2. Europese veiligheidssamenwerking zal altijd mede uit niet-EU-lidstaten bestaan.

Daarom vraag ik:

• Hoe worden het VK en Noorwegen, aanwezig bij de extra Europese top, meegenomen in besprekingen en besluitvorming hierover?

Voor de SGP is de betrokkenheid van het Verenigd Koninkrijk een cruciaal criterium bij de beoordeling van elk voorstel voor Europese samenwerking op het gebied van defensie en veiligheid.