Wees terughoudend met uitbreiding EU

De Tweede Kamer debatteerde op dinsdag 31 maart met minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) over de uitbreiding van de Europese Unie. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid Diederik van Dijk.

De SGP is van oudsher zeer terughoudend als het gaat om verdere uitbreiding van de Europese Unie. De snelle toetreding van Roemenië en Bulgarije in 2007 laat zien wat er gebeurt als kandidaat-lidstaten toetreden vóórdat hervormingen verankerd zijn: langjarig zwaar toezicht vanuit Brussel, het bevriezen van subsidies en pas sinds vorig jaar volwaardig onderdeel van Schengen.

Bovendien onderstreept deze casus hoe moeilijk het is om andere kandidaat-lidstaten daarna in de wachtkamer te houden. Effectieve integratie staat of valt met een geloofwaardige wortel en stok, want eenmaal opgenomen in de Europese familie is het onbegonnen werk om hervormingen af te dwingen. Daarom opnieuw de oproep aan het kabinet: bezint eer ge begint. Zorg dat het eigen huis op orde is voordat we nieuwe lidstaten verwelkomen.

Het vorige kabinet was duidelijk: geen concessies aan de Kopenhagen-criteria. De Kamer heeft zich hier onlangs ook nog helder over uitgesproken. Maar als het gaat om Oekraïne, lijkt dít kabinet wel degelijk tot concessies bereid.
De SGP gelooft niet in gefaseerde toetreding of een lidmaatschap-light, waarbij Oekraïne formeel lid wordt maar nog geen volledige zeggenschap of toegang tot fondsen heeft.

Voor pragmatische samenwerking met landen aan de rand van de EU is nu juist het Nabuurschapsbeleid uitgevonden en worden associatieakkoorden aangegaan. Ja, Oekraïne heeft robuuste veiligheidsgaranties nodig, maar die kunnen gewoon via een coalitie van bereidwillige landen geboden worden.
Graag een reflectie hierop van de minister. Hoe denkt het kabinet tegelijk vast te houden aan de Kopenhagen-criteria én Oekraïne versneld toe te laten treden tot de EU?

Het Centraal Planbureau heeft eind vorig jaar een studie uitgebracht over de verwachte extra migratie bij een EU-uitbreiding met Albanië, Montenegro en Servië. Het CPB schat de toename op 3.600 migranten per jaar. Ten opzichte van het jaarlijkse migratiesaldo en eerdere uitbreidingsrondes is dat weliswaar beperkt. Maar na tien jaar heb je er toch weer een stad als Nijkerk bij.

De SGP vindt dat buitengewoon onverstandig met een oververhitte woningmarkt, een overbelast stroomnet en de druk die boeren nu al ervaren om landbouwgrond op te geven. Laten we de effecten van EU-uitbreiding op de binnenlandse draagkracht daarom expliciet meewegen. Als het bad al overloopt, maakt elke extra druppel uit.

Deze Europese Commissie presenteert zichzelf graag als een geopolitieke speler. De SGP constateert dat de onderbouwing van EU-uitbreiding evenwel gepaard gaat met een flinke dosis wensdenken. Een land als Servië is en blijft een sterk op Rusland georiënteerd, terwijl voor China de rode loper wordt uitgerold en richting Kosovo voortdurend oorlogstaal wordt geuit. Het is ijdele hoop om te verwachten dat Servië van koers verandert, of ultranationalistische sentimenten onder de bevolking plots verdwijnen, als het sneller zicht krijgt op EU-lidmaatschap. Hetzelfde wensdenken heeft in relatie tot Turkije alleen maar tot teleurstelling geleid. Niets voor niets zijn de onderhandelingen jaren terug stilgelegd. Momenteel haalt EU opnieuw de banden aan, omdat verwacht wordt dat Turkije een sleutelrol zal spelen in de Zwarte Zee-regio als machtsbemiddelaar en vredeshandhaver. Turkije zet in op een vernieuwde douane-unieovereenkomst.

Het minste dat de EU mag verwachten is dat Erdogan ophoudt met het faciliteren van geweld tegen de Koerden en stopt met opruiende taal over Israël. De SGP hoort graag van het kabinet hoe zij zich opstelt tegenover Turkije.