Stijgende prijzen, gerichte actie nodig

De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 25 maart met minister Herbert (Economische Zaken) en Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) over de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Lees hieronder de bijdrage van SGP'er André Flach.

Meer dan €2,50 geeft de pomp vandaag aan. De benzineprijs staat op recordhoogte. Dat raakt mensen stevig in de portemonnee, net als de gestegen energieprijzen. Veel mensen maken zich steeds grotere zorgen: hoe knoop ik de eindjes nog aan elkaar? De inflatie moet worden beteugeld, zodat de prijzen niet nog veel hoger worden. Wat is het antwoord van dit kabinet op deze terechte zorgen? Dan kun je niet alleen aankomen met: we wachten af. Er is echt meer nodig.

Incidenteel of structureel?
Het is niet de eerste keer dat er een verstoring is van de energiemarkt. Tijdens de coronacrisis steeg de prijs van gas ook razendsnel en werden er allerlei maatregelen getroffen: een Tegemoetkoming Energiekosten, een energietoeslag, een prijsplafond en verlaagde energiebelasting. Na de Russische inval in 2022 werden de brandstofaccijnzen verlaagd. Verstoring van de energiemarkt lijkt inmiddels geen incident, maar een patroon. Dat roept wel de vraag op: is het dan nog effectief om steeds incidenteel te handelen als overheid, of vraagt dit een structurele aanpak? Wat de SGP betreft kiezen we voor dat laatste. Graag een reflectie hierop.

Zeker omdat de overheid een stevige rol heeft in de prijsbepaling van energie en brandstof. De accijnzen, btw en energiebelasting maken een substantieel deel uit van de prijs. Is het niet tijd te bezien wat hierin structureel mogelijk is? De ‘situatie nauwlettend in de gaten houden en in augustus bezien wat mogelijk is’ getuigt wat ons betreft niet van voldoende urgentie.

Brandstofprijzen
Laten we er niet omheen draaien: de overheid profiteert door meer btw-opbrengsten van de hogere brandstofprijzen, terwijl veel automobilisten en ondernemers geen andere keuze hebben. Wat is de huidige inschatting van de extra btw-opbrengsten? Er is actie van het kabinet gevraagd. In ieder geval moeten de meeropbrengsten door de hoge brandstofprijzen teruggesluisd worden in lagere accijnzen.

Wellicht zijn er ook manieren voor gerichte ondersteuning van de meest kwetsbare huishoudens. Kan de minister ook ingaan op het idee van een prijsplafond?

In 1973 kwam het kabinet-Den Uyl met een opvallende maatregel: de autovrije zondag. De SGP zou graag zien dat dit kabinet deze maatregel in de gereedschapskist opneemt. Dit betekent voor mijn partij natuurlijk meer dan alleen een platte maatregel om brandstoftekorten tegen te gaan. Het levert ons veel op: meer rust en bezinning, lagere brandstofprijzen en milieuwinst.

Gasprijzen
Wat wél is gedaald, in plaats van gestegen, zijn onze gasvoorraden. Daar is alertheid geboden. De reserves moeten echt aangevuld worden, zodat we straks niet letterlijk in de kou zitten. De SGP wil ook graag dat via een noodwinningsvergunning het kussengas in noodsituaties ingezet kan worden. Er komt een strategische gasvisie. Wordt deze nu versneld? Alle mogelijke varianten moeten naast elkaar gelegd, inclusief de optie om een deel van de gasputten in Groningen niet vol te storten met cement. Goed dat het Energiefonds wordt voorbereid, maar zorg ervoor dat die nu echt op tijd klaar is. Voor dit najaar dus. Wordt daarnaast gekeken naar een solidariteitsbijdrage door gas- en olieproducenten?

Bedrijven
Net als zo vaak bij crises, worden ook dit keer bedrijven in specifieke sectoren hard geraakt. Heeft het kabinet in beeld in welke sectoren het echt gaat knellen? Ik denk aan de transportsector. Daar rijzen de dieselprijzen de pan uit, terwijl ze dit niet of nauwelijks kunnen doorberekenen aan klanten. Worden ook hiervoor scenario’s voorbereid?

Inmiddels ligt meer dan de helft van de kottervloot aan de wal vanwege de hoge brandstofprijzen. Vissers zeggen tegen mij: “als dit niet snel verandert, dan moet ik ermee stoppen!” Het Europese visserijfonds biedt ruimte voor crisissteun. Doe samen met andere lidstaten een beroep hierop en red onze vissers, zeg ik tegen het kabinet.