Politie in de knel: terug naar de kerntaken

De Tweede Kamer sprak op maandag 26 januari tijdens een wetgevingsoverleg over de begroting van de politie. Namens de SGP sprak Diederik van Dijk. Zijn bijdrage aan het debat is hieronder te lezen.

Waakzaam en Dienstbaar
Waakzaam en Dienstbaar, dit motto van de Politie komt steeds verder in de knel. Wie structureel snijdt in capaciteit en middelen, raakt onvermijdelijk de kern van het politiewerk. De SGP maakt zich grote zorgen over de staat van onze politie. De politie zelf geeft aan dat uitvoering en financiën niet langer in balans zijn, een belangrijk alarmsignaal! Terwijl criminaliteit verhardt, taken toenemen en de maatschappelijke druk groeit, laat de meerjarige financiële situatie oplopende tekorten zien, tot honderden miljoenen euro’s per jaar.

• Waarom kiest het kabinet op dit moment voor een koers die de basis verder onder druk zet?
• En kan de minister concreet maken wat dit betekent voor de daadwerkelijke inzetbaarheid van agenten op straat?

Blauw op straat
Zichtbaar blauw op straat is een randvoorwaarde voor veiligheid. Wijkagenten zijn de ogen en oren in de wijk, zichtbaar aanwezig in de haarvaten van de samenleving. Juist die laag staat onder zware druk. Wijkagenten die structureel worden weggetrokken voor noodhulp. Politiebureaus die sluiten of nauwelijks open zijn. Inwoners die de politie steeds minder kennen als vertrouwd gezicht in de buurt.

• Kan de minister garanderen dat deze tekorten niet leiden tot verdere afkalving van wijkteams?

Tegelijkertijd zien we dat schaarse politiecapaciteit steeds vaker wordt opgeslokt door grootschalige, uit de hand gelopen demonstraties. Agenten zijn urenlang bezig met het schoonvegen van snelwegen en het herstellen van orde die veel eerder had moeten worden begrensd. Hier wordt de besluiteloosheid van het bevoegd gezag pijnlijk zichtbaar. Wanneer bestuurders te lang aarzelen, te weinig kaders stellen en te laat ingrijpen, wordt de politie ingezet als laatste vangnet. Dat gaat direct ten koste van de beschikbaarheid in wijken en dorpen.

• Welke lessen trekt de minister hieruit?
• Gaat hij samen met het lokaal gezag werken aan striktere kaders om eerder in te grijpen, zodat de politie niet structureel als sluitpost fungeert?
• En hoe wordt voorkomen dat wijkagenten en basisteams telkens opnieuw het kind van de rekening zijn?

Plankzaken
De gevolgen van structurele overbelasting zijn nu al pijnlijk zichtbaar. Te veel zaken blijven op de plank liggen. Doorlooptijden lopen op, de norm waarbinnen zaken behandeld moeten worden, wordt in een meerderheid van de gevallen niet gehaald en slachtoffers blijven in onzekerheid achter. Dat ondermijnt het vertrouwen van de samenleving in de politie en in de rechtsstaat.

• Deelt de minister de analyse dat het niet halen van normen dreigt te normaliseren?
• Welke concrete doelen stelt hij zichzelf om te voorkomen dat achterstanden verder oplopen?
• En kan hij inzichtelijk maken hoeveel zaken nu blijven liggen door capaciteitsgebrek?

Daarom pleit de SGP voor conjunctuurongevoelige financiering van de strafrechtketen. Veiligheid mag geen sluitpost zijn. Politie, Openbaar Ministerie en rechtspraak zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als ergens wordt geknepen, stokt het geheel.

• Is de minister bereid om te verkennen hoe structurele, meerjarige en conjunctuuronafhankelijke financiering vorm kan krijgen?

Interne organisatie en prioriteiten
Naast geld en capaciteit wil ik nadrukkelijk stilstaan bij de interne organisatie. Steeds vaker bereiken ons signalen dat de politie gebukt gaat onder managementlaag op managementlaag. Besluitvorming duurt lang, verantwoordelijkheid raakt versnipperd en de afstand tot de werkvloer groeit. Deze waterhoofdstructuur kost niet alleen geld, maar vooral operationele slagkracht. Wat daarbij wringt, is dat er binnen diezelfde organisatie wél ruimte lijkt voor steeds verdergaand diversiteitsbeleid, voor projectstructuren en voor uitgebreide aanwezigheid op zogenoemde inclusieve evenementen, terwijl de norm om zaken op te lossen steeds vaker niet wordt gehaald en dossiers blijven liggen.

Dat roept de vraag op of de prioriteiten nog wel scherp zijn. Wat de SGP betreft keren we terug naar de kern: Opsporing, handhaving en zichtbare aanwezigheid in de wijk.

• Is de minister bereid om kritisch te kijken naar taken, programma’s en managementlagen die niet direct bijdragen aan de kerntaak?
• Waar ziet hij mogelijkheden om deze waterhoofdstructuur af te slanken?