Bestrijd conflict-gerelateerd seksueel geweld!

In commissieverband debatteerde de Tweede Kamer op donderdag 28 mei met minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelings-samenwerking) over de bestrijding van conflict-gerelateerd geweld. Chris Stoffer, fractievoorzitter van de SGP in de Tweede Kamer, sprak tijdens het debat. Naast de aandacht voor Oost-Congo, Soedan en Haïti vroeg hij ook aandacht voor het (seksueel) geweld dat Hamas pleegde op 7 oktober. Lees hieronder zijn hele bijdrage.

Conflict-gerelateerd seksueel geweld is geen onvermijdelijk bijproduct van oorlog. Het is niet iets wat ‘nu eenmaal gebeurt’ wanneer mannen ver van huis zijn, de discipline verdwijnt of de remmen losgaan. Seksueel geweld in conflict is in de regel doelbewust. Het wordt ingezet om gemeenschappen te vernederen, tegenstanders te demoraliseren en samenlevingen van binnenuit te breken. Het is geen exces, maar in veel gevallen onderdeel van de strategie: om angst te zaaien en bevolkingen uiteen te drijven, met intergenerationele trauma’s tot gevolg.

Mijn gedachten gaan uit naar de slachtoffers van de ‘vergeten oorlog’ in Oost-Congo, aan het systematische seksueel en gendergerelateerd geweld in Soedan door de RSF en aan de verkrachtingen door bendes in Haïti. Wat al dit onnoemelijke leed extra schrijnend maakt, is dat daders meestal mee wegkomen. Wie dit werkelijk wil bestrijden, moet niet alleen slachtoffers ondersteunen, maar vooral de cultuur van straffeloosheid doorbreken. Dat vraagt om langjarige internationale samenwerking: het versterken van onderzoekscapaciteit, rechtssystemen en grensoverschrijdende opsporing en vervolging. Daarmee gaat het om meer dan humanitaire hulp alleen, maar om het versterken van instituties die misdrijven voorkomen en bestraffen.

Het onderstreept ook de onzinnigheid van het idee dat alle ontwikkelingssamenwerking-programma’s direct moeten bijdragen aan ons eigenbelang. Wat hier op het spel staat is het tegengaan van extreem menselijk leed. De SGP staat hierin voor belangeloze medemenselijkheid en de fundamentele plicht om het recht te laten zegevieren.

Maar, ik heb dat vorige week samen met mevrouw Nanninga ook al naar voren gebracht in het rondetafelgesprek, conflict-gerelateerd seksueel geweld beperkt zich niet tot fragiele staten of landen die in aanmerking komen voor ontwikkelingsfinanciering. In dit licht mogen we 7 oktober 2023 niet onbenoemd laten. Dat Hamas-terroristen zich op die dag op grote schaal schuldig hebben gemaakt aan verkrachting, seksuele mishandeling en marteling, was al langer bekend.

Twee weken geleden kwam een rapport naar buiten waarin meer gruwelijke details openbaar kwamen. De burgercommissie die hier twee jaar lang onderzoek naar heeft gedaan sprak met overlevenden die hun ervaringen alleen in absolute vertrouwelijkheid wilden delen. Waar veel slachtoffers van seksueel geweld onzichtbaar blijven, kozen de terroristen van Hamas op 7 oktober er bewust voor om hun geweld zo zichtbaar mogelijk te maken. Het vastleggen en digitaal verspreiden van beelden werd onderdeel van het geweld zelf, als middel om vernedering en trauma te vergroten. Beestachtige daden werden gefilmd en verspreid via sociale media, soms ook via accounts van slachtoffers zelf. Het is nauwelijks te bevatten wat het betekent voor families om op deze manier geconfronteerd te worden met wat hun dierbaren, vaak in hun laatste uren, is aangedaan.

In het rapport Silenced No More worden dertien terugkerende patronen vastgesteld. Eén daarvan is het concept van kinocide: het opzettelijk en systematisch martelen van gezinnen en het inzetten van familiebanden als wapen, door relaties te vernietigen en uit te buiten met als doel het lijden te maximaliseren. Kinocidaal seksueel geweld kenmerkt zich door schade die verder reikt dan het directe slachtoffer, doordat het gezin zelf wordt aangevallen en blijvend getraumatiseerd. Is de minister bereid om te reflecteren op de bevindingen uit dit rapport? Is hij bekend met het concept ‘kinocide’ en gebruikt hij dit in zijn analyse van conflict-gerelateerd seksueel geweld?

Seksueel geweld raakt aan wat in de schepping bedoeld is als een plaats van ultieme verbondenheid. Juist daarom heeft het radicale kwaad het gemunt op het gezin en de meest intieme menselijke relaties. De kerk van na Pinksteren verlangt daarom reikhalzend naar de wederkomst, in de overtuiging dat op die dag recht gedaan wordt waar onrecht nu nog ten hemel schreit.