Meer kernenergie in de energiemix

De Tweede Kamer debatteerde op 2 juli met staatssecretaris De Bat over kernenergie. Lees hieronder de bijdrage van SGP-Kamerlid André Flach aan het debat.

Zoals iedereen weet, is de SGP voorstander van meer kernenergie in de energiemix. Het is een betrouwbare basis voor een duurzame energievoorziening. De grote vraag is: hoe ga je dit op een verstandige manier inpassen? En dat is een hele uitdaging…

Algemeen
Goed dat de staatssecretaris een routekaart met vier sporen heeft neergelegd voor de uitbouw van kernenergie. Kan hij ons meenemen in het tijdpad dat hij voor ogen heeft? Wat is realistisch?

Inpassing grote kerncentrales
De staatssecretaris concludeert: bij Borssele kunnen twee centrales niet ingepast worden. Iedereen stond voorgesorteerd op Borssele, toch lijkt het bijna vanzelfsprekend dat het hier niet mogelijk is. Hoe kan het dat dit nu pas vastgesteld wordt? Waarom was dit eerder niet zo in beeld? Hoe serieus zijn de veiligheidsrisico’s? Het voelt als gezocht. Dat er ook gas- en waterstoftransport gaat plaatsvinden, was al lang bekend.

TenneT heeft de vinger gelegd bij de grote uitdagingen van de inpassing van twee grote centrales op één locatie. Ook wat betreft de locatie Terneuzen wordt aangegeven dat dit niet in het stroomnet past. Om buitensporige redispatchkosten te vermijden zou de elektriciteitsvraag misschien wel moeten vervijfvoudigen. Daar schrok ik wel van. Zou dat betekenen dat de industrie fors moet uitbreiden en dat Zeeland bij wijze van spreken volgezet moet worden met datacenters? Dat is niet waar de SGP op zit te wachten. Kerncentrales komen niet alleen. Hoe ziet de staatssecretaris dit voor zich?

TenneT heeft aangegeven dat bijvoorbeeld zes grote SMR’s verspreid over het land veel beter inpasbaar zijn. Hoe waardeert de staatssecretaris deze analyse?

Bij een eerder debat heb ik gevraagd om niet alleen te kijken naar de inpassing van twee kerncentrales, maar ook van een enkele centrale. Als ik de inpassingsanalyse lees, denk ik: had dit maar gedaan. Ik snap dat dit economisch minder aantrekkelijk is, maar de inpassingskosten van een centrale-duo kunnen maar zo veel hoger liggen. TenneT geeft bijvoorbeeld aan dat één centrale bij Borssele wel in het stroomnet in te passen is, dat een lager vermogen bij de Maasvlakte makkelijker in te passen is en dat je bij kleinere vermogens minder risico’s loopt als de elektriciteitsvraag minder snel stijgt dan aangenomen. De staatssecretaris heeft een enorm dilemma. Locatie Terneuzen kan niet zo, omdat dit moeilijk in het stroomnet past. De Kamer heeft gevraagd om centrales zoveel mogelijk op industrieterrein in te passen. Groene landbouwpolders willen we graag behouden. Dat is hier ook lastig. De locatie Eemshaven heeft weinig provinciaal draagvlak, al zou het heel geschikt zijn. Is het verstandig om alsnog te kijken wat de inpassingsmogelijkheden zijn bij één centrale op een locatie?

De staatssecretaris richt zich op de gecombineerde bouw van twee grootschalige, conventionele kerncentrales. In het Klimaatfonds zit hiervoor 13,5 miljard euro. Als de bouw in de eerste fase voor publieke rekening komt, zou dit bedrag onvoldoende zijn, omdat de investeringskosten richting de 30 miljard euro gaan. Hoe gaat de staatssecretaris voor voldoende financiering zorgen? Waarom de focus op twee tegelijk? De financiering en inpassing van twee keer een is eenvoudiger dan een keer twee.

Nog even terug naar Terneuzen. Het Rijk heeft hier opeens duizend hectare voorkeursrecht gevestigd. Dat hakt er enorm in. Is zo’n groot oppervlak onder voorkeursrecht nu echt nodig? Het kan nog een lang duren voordat definitieve besluiten genomen worden. Al die tijd zitten inwoners in onzekerheid met alle gevolgen daarvan. Hoe worden zij ondersteund?

Ontwikkeling SMR’s
Dan naar de modulaire reactoren. Ook andere landen zijn bezig met de ontwikkeling van SMR’s. We zijn met onder meer Urenco ook een speler op het wereldtoneel. De VS investeert fors in SMR’s. Ze zijn ook afhankelijk van verrijkt uranium van Urenco. Ziet de staatssecretaris mogelijkheden voor strategische allianties met koplopers, bijvoorbeeld met de VS, om te leren van hun SMR-ervaringen?

Provincies staan klaar. Hoe gaat het Rijk provincies verder ondersteunen bij het ontwikkelen van SMR-beleid? Welk budget stelt hij hiervoor beschikbaar?

Allseas wil in 2030 een eerste SMR realiseren. Daar zit een onrendabele top aan vast. Op welke steun kunnen deze koplopers rekenen? Hoe wordt gezorgd voor publiek-private risicodeling? Het is in ieder geval belangrijk dat de Nederlandse bijdrage aan de IPCEI met Prinsjesdag serieus en concreet ingevuld wordt.

Er wordt uitgegaan van een vergunningenprocedure van drie tot vijf jaar voor een SMR. Dat moet echt korter. Het is van belang dat de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming en betrokken overheden tijdig voldoende capaciteit hebben om dit goed op te pakken. Worden zij vanuit het Rijk ondersteund? Ik zie de markt versnellen. Dan is het van belang dat overheden meeschakelen.