Principieel buitenlandbeleid van Oekraïne tot Soedan

De Tweede Kamer debatteerde op donderdag 5 november in commissieverband over de Raad Buitenlandse Zaken. Lees hieronder bijdrage van Diederik van Dijk.

Terwijl de Oekraïense strijdmachten nauwelijks terrein prijsgeven, neemt het aantal Russische aanvallen op burgers, energiecentrales en kritieke infrastructuur toe. Met een ijzige winter voor de deur probeert Poetin de moraal van het Oekraïense volk te breken. Het toont enerzijds het onvermogen van de agressor, en anderzijds de veerkracht van Oekraïne. Maar, zo hield de ambassadeur ons laatst voor, die veerkracht is niet eindeloos, en al helemaal niet zonder desastreuze verliezen.

De SGP blijft zich daarom uitspreken voor meerjarige steun die Oekraïners in staat stelt zich te blijven verdedigen, en voorkomt dat nog meer burgers aan geweld of kou ten onder gaan. Praktische winterhulp op huishoudniveau is net zo levensreddend als de grootschalig steun die energie-infrastructuur overeind moet houden. Denk aan isolatiedekens, kou- bestendige slaapzakken en powerbanks.

• Is de minister, gelet op versterking van donorcoördinatie, bereid om zich ervoor in te spannen dat voldoende middelen terechtkomen bij gemeenschappen nabij de frontlinie?

De toenemende aanvallen op koopvaardijschepen en haveninfrastructuur onderstrepen de noodzaak van een missie in de Zwarte Zee. Dit is cruciaal voor de wereldwijde voedselvoorziening.

• Wie moet wat het kabinet betreft leidinggeven aan deze missie? De EU, de NAVO of een coalitie van bereidwilligen?

Juist nu de VS op de grote schaal Russische diesel importeren en nieuwe investeringsmogelijkheden bespreken, moeten EU-lidstaten keihard optreden tegen sanctie-ontwijking. De Hoge Vertegenwoordiger stelt voor om het Europees Openbaar Ministerie mandaat te geven om op te treden tegen sanctie-ontwijking. Wat de SGP betreft zijn ons eigen OM en FIOD hier ook uitstekend toe in staat.

• Is de minister dit met ons eens? En heeft het kabinet hierover advies gevraagd aan het College van Procureurs-Generaal?

Dan het EU-partnerschap met Syrië. Wederopbouw kan niet zonder investeringen en alleen al vanuit het oogpunt van veilige terugkeer van Syrische vluchtelingen is een functionele relatie onmisbaar. De wens om het EU-partnerschap met Syrië te verdiepen is dan ook begrijpelijk. Maar mijn taak als volksvertegenwoordiger is om deze toenadering heel kritisch volgen. Want als ik lees over mishandeling, ontvoering en moord op Alawitische vrouwen , over meisjes die worden geweerd van veiligheidsstudies aan staatsuniversiteiten , over sektarisme en geschiedvervalsing in schoolboeken , dan zijn dat signalen die moeilijk te rijmen zijn met een inclusieve transitie.

• Wat doet het kabinet met signalen die erop wijzen dat het regime van Sharaa islamisme promoot?
• Erkent het kabinet dat dit soort extremisme uiteindelijk ook veilige terugkeer ondermijnt? Welke Syrische vrouw, Druze of christen kiest ervoor om vrijwillig tweederangsburger te worden?
• Kan de minister in ieder geval toezeggen dat Nederland niet instemt met het opheffen van EU-sancties tegen personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor oorlogsmisdaden of ernstige mensenrechtenschendingen, ongeacht of zij verbonden waren aan het Assad-regime, IS of aan een filiaal van Al-Qaida?

Afsluitend Soedan. Het financieren van noodhulp en lokale vredesopbouw is cruciaal, evenals diplomatieke aandacht voor de christelijke minderheid, die door de burgeroorlog steeds verder in het nauw komt. Vanavond gaat Zembla uitgebreid in op de rol van Arabische gom, dat voor 80% geproduceerd wordt in Soedan: rondom dit ingrediënt in cola, snoep en cosmetica is een hele oorlogseconomie ontstaan. Strijdende partijen persen boeren af, controleren de handel met illegale checkpoints en smokkelen gom naar Tsjaad en Zuid-Soedan.

• Is de minister bereid te pleiten voor Europese sancties tegen personen die zich illegaal verrijken met deze handel, en zo de burgeroorlog financieren?

Voormalig RSF-commandant Ali Rizqallah (beter bekend als Savannah) wordt in de documentaire als concreet voorbeeld in beeld gebracht. Hij was eerder verantwoordelijk voor het afsluiten van de watervoorziening naar El Fasher. Het Verenigd Koninkrijk heeft Savannah vorige maand nog aan hun sanctielijst toegevoegd.

• Wil de minister ervoor pleiten hem op de EU-lijst te plaatsen, en kan hij onderzoeken of dit van toepassing is op de veertien overige personen die het VK gelijktijdig gesanctioneerd heeft?